Fars-Türk

Saturday, July 23, 2005



مختصري از تاريخچه ايل ترك باهارلو(بهارلو)


حميد رضا شريفي( از: شهر بهار = استان همدان)


تركان بهارلو از پرافتخارترين تركان بوده و در طول تاريخ سهم بسزائي در اعتلاء و پيشرفت فرهنگ و تمدن اسلامي- تركي داشته و دارند. مردم شهر بهار واقع در استان همدان از تبار تركان بهارلو هستند. هم چنين بخشي از آنها با عنوان "ايل بهارلو" يكي از پنج ايل "ايلات خمسه" (ساكن در استان فارس) را تشكيل مىدهند. البته بخش هاي ديگري از بهارلوها در نقاط ديگر آذربايجان از جمله زنجان و قزوين و ... ساكن هستند.


در باره ريشه تركان بهارلو بايد گفت همانگونه كه در منابع مختلف و معتبر تاريخي به صراحت آمده: تركان اوغوز 24 ايل بوده اند كه يكي از آنها بيگدلي بوده است. بيگدلىهائي كه در شمال شام (سوريه فعلي) ساكن شده بودند به بيگدلي شاملو و بيگدلي هائي كه در جنوب آسياي صغير و روم (قسمتي از تركيه) ساكن شده بودند به بيگدلي روملو معروف شدند. پس از آمدن بيگدلي ها و ... بهمراه اميرتيمور كوره كن به ايران (سال 800 قمري) قسمتي از ايل بيگدلي شاملو از ايلِ مادر خود جدا شده و به خاطر سكونت در منطقه بهار (واقع در استان همدان) به "بهارلو" مشهور شدند و شهر "بهار" فعلي را بنيان نهادند.


دانشمند معروف "هنري فيلد" در كتاب خود بنام "مردم شناسي ايران" (ترجمة دكتر عبداله فرياد- از انتشارات كتابخانه ابن سينا- تهران 1343- صفحة 132) در اين مورد چنين مىگويد: مهمترين قبايل قزلباش كه همه ترك بودند عبارت بودند از: اوستاجلو- شاملو- بيگدلي- قاجار- افشار و ... شاملوها- كه سوريه اي هستند و در قرن چهاردهم ميلادي توسط تيمور از سوريه .... به ايران عودت داده شدند- اكنون يكي از شعب ايلات شاهسون محسوب مي شوند و بعضي از آنها قبيله اي جداگانه شده اند بنام بهارلو. قبيله بهارلو در اصل شعبه اي از قبيله شاملو بود. هم چنين علي قلي خان بختياري سردار اسعد در كتاب خود بنام "تاريخ بختياري" (انتشارات پساول فرهنگسرا- تهران 1361- صفحه 419) مىنويسد: قراگؤزلو و بهارلو و بسياري از طوايف ديگر منشعب از ايل شاملو هستند و نيز ليدي شيل (Lady sheil) مي نويسد: در اين زمان بخشي شاملو و شاهسِوَن و بخشي ديگر بهارلو ناميده مي شوند و نيمي از بهارلو در (استانِ) فارس و (استانِ) همدان و نيمي ديگر در آذربايجان مي زيند- به نقل از كتاب "تاريخ بيگدلي- شاملو "تأليف پروفسور غلامحسين بيگدلي صفحه 305] "فرهنگ معين" ذيل ماده بهارلو مىنويسد: بهارلو- با بلوك بهار" نزديك همدان مربوط است. يكي از ايلاتِ ترك ....


بهارلوها از اركان امپراطوري ترك قراقويونلو بودند. دانشمند برجسته فاروق سومر در كتاب خود بنام " قراقويونلوها " (ترجمه دكتر وهاب ولي انتشارات موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي- تهران- 1369- صفحه 27) در اين خصوص مي نويسد: [ بهارلو يكي ديگر از طوايفي بود كه تكيه گاه اصلي قراقويونلوها را تشكيل مي داد. نام اين طايفه به طوري كه مينورسكي بيان كرده است، از نام " قلعة بهار " (شهر بهار كنوني) واقع در (استانِ) همدان گرفته شده است. چون همانگونه كه قبلاً نيز اشاره شد، سرزمين اين طايفه، منطقه همدان بود. حتي بعد از قراقويونلوها، در دورة صفويان نيز از اين منطقه (يعني منطقه همدان) به نام " علي شَكَربيگ " امير مشهور اين طايفه (يعني طايفه بهارلو) ياد مي شد. اُمراي بهارلو با ازدواج با دختران قراقويونلوها و يا دادن دختر به آنان، با آنها طريق خويشاوندي مي پيمودند و بدين ترتيب از مهمترين اُمراي اين قبيله شدند ...... ]


به هنگام سقوط دولت تركان قراقويونلو به دست تركان آق قويونلو در سال 1469 ميلادي، رياست ايل ترك بهارلو به عهدة يكي از پسرانِ "علي شربيگ بهارلو" به نام "پيرعلي" بود. "پيرعلي" تبعيت از آق قويونلوها را نپذيرفته و بهمراه برادرانش بيرام، يارعلي و ابراهيم و نيز خواهرزاده اش (كه نوة پسري سلطان جهانشاه قراقويونلو هم بود) در معيتِ بخشي از ايل بهارلو به خراسان رفت (بخش ديگري از ايل بهارلو همچنان در منطقه بهار ماند و در دورة صفويه از حالت ايلي و يايلاق- قيشلاق خارج و شهر بهار فعلي واقع در استان همدان را بنيان نهادند). پس از جنگهاي فراوان و اسير شدن بدست سلطان حسين بايْقَرا (از سلاطين دولت ترك تيموري)، سلطان حسين، چشمان پيرعلي را ميل كشيد و بيرم (برادر پيرعلي) را به قتل رساند. پس از اين واقعه، بخشي از ايل بهارلو كه پيرعلي را همراهي مىكرد همچنان در خراسان ماند و قسمتي از اين ايل بزرگ با "بابر" (بنيانگذار امپراطوري ترك گوركاني در هندوستان) در جنگ هندوستان شركت كردند و بدين ترتيب بود كه بخشي از ايل ترك بهارلو ساكن هندوستان شدند و نقش عظيمي در تاريخ هند ايفا كرده و تحت رياست "سلطان قلي بهارلو" در قرن شانزدهم ميلادي سلسلة شيعيِ "قطب شاهيان" را در دَكَن هند، تأسيس كردند. محمدقاسم در كتابش بنام " تاريخ فرشته"، چاپ كانپور هند، 1301، جلد دوم، صفحه 167 در شرح حال سلاطين قطب شاهي مي نويسد: "سلطان قلي از تركان بهارلو است از قومِ ميرعلي شكر ". بيرم خان بهارلو مشهور به خان خاناني صدر اعظم و سپهسالار امپراطور ترك تيموري اكبر شاه بود.


در زمان صفويه قسمتي از بهارلوهاي منطقه همدان به استان فارس كوچ كرده و بهمراه ايلات ديگر، اتحاديه اي بنام ايلات خمسه بوجود آوردند كه هم اكنون نيز در تركيب اين ايل در استان فارس موجوديت خود را حفظ كرده اند. بخش ديگر از ايل بهارلو همانطوريكه گفته شد در دشت بهار يكجانشين شده و شهر فعلي "بهار" را بنيان نهادند.


بوشعري بويوک تورک ائلی "باهارلو" ائلينه ايتحاف ائليرم :
گئري دونمه! گئتمك گرك

يوللار بوتون دومان اولسا
داغ- دره لـر بـوران اولسـا
گول- چيچكلر تيـكان اولسا
گئري دونمه! گئتمك گرك

بولبول كوچسه ، سولسا چيچك
دونيــا اولســا يــالان كــلـك
قــان آغـلاتـسـا سنـي فــلـك
گئري دونمه! گئتمك گرك

آديـن- سانـين گـيزلتـسه لـر
ائـليـن- اوبـان داغـيـتسـالار
"تورك"لوقون اينكار ائتسه لر
گئري دونمه! گئتمك گرك

يول كسسه لر، يول آچ قورخما
ديل كسسه لر، ديل آچ قورخما
آغلاتـسـالار، سئـل آچ قورخما
گئري دونمه! گئتمك گرك

يـالانچيني يـالان تـوتـار
قان توكه ني ده قان توتار
ظالـيم عومرو سونا يئـتر
گئري دونمه! گئتمك گرك

"تورك"سن، "باهارلو" اوغلوسون
"علـي شـكر بـيگ" اوغـلوســـون
تـورك ائــللريـنه باغـليـسيــن
گئري دونمه! گئتمك گرك


Home [Powered by Blogger]